Co z krajowymi przepisami dotyczącymi ochrony sygnalistów zgłaszających naruszenia prawa Unii? (2021-12-20)

W piątek, tj. 17 grudnia minął termin wskazany w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, do którego Państwa członkowskie miały wprowadzić przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania przedmiotowej dyrektywy. Niestety nic takiego nie nastąpiło.

Jak można przeczytać na stronie Rządowego Centrum Legislacji ostatnim przeprowadzonym w tej materii działaniem była publikacja w dniu 18 października 2021 roku projektu ustawy „o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa” wraz z uzasadnieniem, tabelą zgodności krajowych regulacji przedstawionych w projekcie z regulacjami dyrektywy 2019/1937 oraz oceną skutków regulacji (OCR) odnoszącą się do projektu.

Oznacza to, że pomimo upływu wskazanego terminu w dalszym ciągu w polskim systemie prawnym brak jest kompleksowej regulacji poświęconej ochronie sygnalistów.

Organizacje, które pomimo braku krajowych regulacji prawnych chcą wprowadzić u siebie rozwiązania w zakresie wewnętrznych procedur komunikacji o naruszeniach prawa Unii oraz regulacje w zakresie ochrony osób dokonujących w dobrej wierze takich zgłoszeń, muszą opierać się na treści dyrektywy 2019/1937. W takim przypadku warto sięgnąć po przydatne wytyczne, które zostały przedstawione przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną w normie ISO 37002. Norma ta, opublikowana w lipcu tego roku przedstawia wytyczne dla systemu zarządzania zgłoszeniami o nieprawidłowościach.

Oryginalny tytuł normy ISO 37002:2021 to Whistleblowing management systems — Guidelines. Struktura jej wymagań jest doskonale znana wszystkim osobom, których życie zawodowe jest powiązane z normami ISO zawierającymi wymagania dla systemów zarządzania. Norma ta, pomimo że jak sam tytuł wskazuje przedstawia wytyczne a nie wymagania to jednak odnoszą się one do zgłaszania nieprawidłowości i ochrony sygnalistów jako systemu zarządzania. To czy zagadnienie to zasługuje na miano systemu zarządzania jest dyskusyjne. Jednak bezdyskusyjny jest fakt, że podpierając się wytycznymi przedstawionymi w niniejszym standardzie można opracować przydatną, adekwatną, skuteczną i co najważniejsze zgodną z międzynarodowymi dobrymi praktykami procedurę zgłaszania nieprawidłowości oraz ochrony sygnalistów.